Opublikowane dnia 05-11-2018 o godz.15:52

Rozwój polskiej nauki w Dwudziestoleciu Międzywojennym – rys historyczny z okazji Stulecia Odzyskania przez Polskę Niepodległości

W związku ze zbliżającą się Setną Rocznicą Odzyskania Niepodległości przez Rzeczpospolitą Polską pragniemy dzisiaj przypomnieć najważniejsze fakty dotyczące imponującego rozwoju polskiej nauki w Dwudziestoleciu Międzywojennym. Młody organizm państwowy, który dodatkowo stawić musiał czoła wyzwaniom geopolitycznym, takim jak choćby nawała bolszewicka, w przyspieszonym tempie tworzył instytucje i kreował elity. W obszarze badań naukowych oraz będących ich konsekwencją wdrożeń dorobek ten do dzisiaj postrzegany musi być jako imponujący i winien być punktem odniesienia, zwłaszcza dla naszych młodych pracowników naukowych, którym dedykujemy ten tekst.

Rezultaty prac polskich naukowców doby Dwudziestolecia Międzywojennego dzisiaj klasyfikowalibyśmy jako innowacje produktowe lub procesowe. W wyjątkowo bogatym portfolio nauki polskiej w obszarze komercjalizacji jej wyników w tamtym okresie wymienić należy m.in. opracowanie i wdrożenie do produkcji serii samolotów RWD1 (zapoczątkowanej przez dwudziestokilkuletnich absolwentów Politechniki Lwowskiej i Warszawskiej: Stanisława Rogalskiego, Stanisława Wigurę i Jerzego Drzewieckiego), ultranowoczesnego na tamte czasy samolotu bombowego Łoś (konstruktorzy: Jerzy Dąbrowski, Piotr Kubicki i Franciszek Misztal), pierwszego spawanego mostu drogowego na świecie w Maurzycach (prof. Stefan Bryła), pociągu LuxTorpeda (rozwinięcie przez chrzanowski Fablok zakupionej licencji konstrukcji austriackiej).

Samolot RWD-9

Fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego

Samolot RWD-13

Fot. ze zbiorów Muzeum Lotnictwa Polskiego

Samolot bojowy „Łoś”

Fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego

Pociąg LuxTorpeda

Fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego

Spawany most drogowy w Maurzycach

Fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego

Także w dziedzinie badań podstawowych wyniki polskiej nauki sytuowały ją w ówczesnej światowej czołówce: Znaczące sukcesy rodzimi naukowcy odnosili w dziedzinie luminescencji.
W 1934 roku opracowano tzw. diagram Jabłońskiego nazwany na cześć polskiego fizyka Aleksandra Jabłońskiego. Schematyczne przedstawienie zjawisk luminescencyjnych dziś funkcjonuje pod tą nazwą. W dziedzinie kriogeniki Mieczysław Wolfke w 1927 roku odkrył Hel-II – pierwszą ciecz kwantową. Z kolei Marian Danysz i Michał Żyw – wówczas studenci – otrzymali fluor 17 i skand 42
2.

W obszarze obronności i bezpieczeństwa wspomnieć oczywiście należy o złamaniu szyfru niemieckiej Enigmy przez wybitnych polskich młodych matematyków – Mariana Rejewskiego, Henryka Zygalskiego oraz Jerzego Różyckiego3. Kierujący zespołem Rejewski w momencie dokonania dekryptażu miał 27 lat.

Warto zwrócić uwagę, w jak ciężkich warunkach pracowali ówcześni polscy naukowcy i jak niewielkimi zasobami generowali swój dorobek: Dysproporcję między zasobami[,] jakimi w międzywojniu dysponowała polska nauka a osiąganymi sukcesami dobrze ilustruje sytuacja polskiej fizyki. Na przełomie 1930/31 roku w Polsce pracowało tylko 19 profesorów fizyki. Kilka lat później w latach 1934-35 fizykę studiowało w sumie 317 osób. Dużą rolę w rozwoju polskiej fizyki tamtego okresu odegrał Stefan Pieńkowski, który stworzył Zakład Fizyki Doświadczalnej Uniwersytetu Warszawskiego. Pozyskał 50 tys. dolarów – jako dar od Fundacji Rockefellera – dzięki którym laboratoria przy ul. Hożej w Warszawie wyposażono w najnowocześniejszą światową aparaturę np. wielki elektromagnes, siatki dyfrakcyjne czy przyrządy rentgenowskie 4.

Dorobek ten winien być dla nas dzisiaj, w dobie łatwej możliwości pozyskiwania finansowania dla badań naukowych i prac rozwojowych, wzorem oraz inspiracją.

1 http://www.samolotypolskie.pl/samoloty/2562/126/RWD-Doswiadczalne-Warsztaty-Lotnicze (data pobrania: 30/10/2018)
2 http://wiedzanieboli.blogspot.com/2010/10/polskie-odkrycia-naukowe-z-okresu-xx.html (data pobrania: 30/10/2018)
3 Władysław Kozaczuk, Enigma: How the German Machine Cipher Was Broken, and How It Was Read by the Allies in World War Two, University Publications of America, 1984
4 http://wiedzanieboli.blogspot.com/2010/10/polskie-odkrycia-naukowe-z-okresu-xx.html (data pobrania: 30/10/2018)

Szanowni Państwo, w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie,
w ramach naszego serwisu stosujemy pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany
ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane
w Państwa urządzeniu końcowym. Jeśli nie wyrażają Państwo zgody, uprzejmie prosimy
o dokonanie stosownych zmian w ustawieniach przeglądarki internetowej.
więcej informacji

To niewielkie informacje, nazywane ciasteczkami (z ang. cookie – ciastko), wysyłane przez serwis internetowy, który odwiedzamy i zapisywane na urządzeniu końcowym (komputerze, laptopie, smartfonie), z którego korzystamy podczas przeglądania stron internetowych. W „cookies”, składających się z szeregu liter i cyfr, znajdują się różne informacje niezbędne do prawidłowego funkcjonowania serwisów internetowych, np. tych wymagających autoryzacji – m.in. podczas logowania do konta pocztowego czy sklepu internetowego. Wszystkie działające w internecie serwisy – wyszukiwarki, strony informacyjne, newsowe, sklepy internetowe, strony urzędów państwowych i innych instytucji publicznych, mogą prawidłowo działać dzięki wykorzystaniu „cookies”. Ciasteczka umożliwiają także m.in. zapamiętanie naszych preferencji i personalizowanie stron internetowych w zakresie wyświetlanych treści oraz dopasowania reklam. Dzięki „cookies” możliwe jest też rejestrowanie produktów i usług czy głosowanie w internetowych ankietach. Dane osobowe gromadzone przy użyciu „cookies” mogą być zbierane wyłącznie w celu wykonywania określonych funkcji na rzecz użytkownika, czyli np. zapamiętania logowania do serwisu czy zapamiętania towarów dodanych do koszyka w sklepie internetowym. Takie dane są zaszyfrowane w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osobom nieuprawnionym. Źródło: http://wszystkoociasteczkach.pl/po-co-sa-ciasteczka/

Zamknij